Na Pomorze Zachodnie przybywali – dobrowolnie lub z konieczności − ludzie, którzy widzieli tam dla siebie szansę na lepsze życie lub możliwość schronienia się przed prześladowaniami politycznymi, oraz tacy, którzy szukali tylko łatwego zarobku.
O kształcie terytorialnym powojennej Polski nie decydowali Polacy, ale Józef Stalin przy aprobacie zachodnich sojuszników. Najważniejsze decyzje zostały podjęte w trakcie spotkania Wielkiej Trójki w Poczdamie, na przełomie lipca i sierpnia 1945 roku. Na dzień przed zakończeniem obrad prezydent USA Harry Truman poinformował przebywającą na konferencji delegację polską, że byłe terytoria niemieckie na wschód od linii Odry i Nysy Łużyckiej „powinny znajdować się pod zarządem państwa polskiego” i „nie powinny być uważane za część radzieckiej strefy okupacyjnej Niemiec.”
Niemieckie władze opuściły Szczecin 25 kwietnia 1945 roku, a już 28 kwietnia Piotr Zaremba, w imieniu Tymczasowego Zarządu Miasta, poinformował radzieckiego komendanta wojennego płk. Aleksandra Fiedotowowa o przejęciu władzy cywilnej. Faktyczne urzędowanie polskie władze rozpoczęły 30 kwietnia od wciągnięcia polskiej flagi na maszt gmachu dawnej rejencji na Wałach Chrobrego. Brak jednoznacznych decyzji
W pierwszych miesiącach 1945 r. władze niemieckie przeprowadziły przymusową ewakuację ludności z Pomorza Zachodniego, zaraz jednak po zakończeniu działań wojennych Niemcy zaczęli wracać do swoich domów.
Dla większości osób osiedlających się w Szczecinie pierwszą instytucją, z którą mieli kontakt były punkty etapowe Państwowego Urzędu Repatriacyjnego. To tam, po długiej, czasami nawet wielotygodniowej podróży
W dniach 13-14 kwietnia 1946 roku w Szczecinie odbył się wielki zlot młodzieży pod hasłem „Trzymamy straż nad Odrą”. Do miasta przybyło około 15 tysięcy młodych ludzi, wśród których dominowali harcerze. Ta wymyślona w Warszawie akcja miała być wyrazem poparcia dla nowych granic Polski i władz. Chodziło też o spopularyzowanie i przybliżenie społeczeństwu polskiemu Szczecina jako miasta
Wydawało się, że ustalenia konferencji w Poczdamie dotyczące zachodniej granicy Polski to jedynie rozwiązanie tymczasowe, po którym szybko nastąpi podpisanie traktatu pokojowego między Polską a NRD i RFN. Wprawdzie podpisano układy (zgorzelecki z NRD w 1950 r.) i z RFN ( w 1970), jednak nie oznaczało to ostatecznego rozwiązania kwestii granic. Do końca istnienia podziału Europy trwał spór
W wyniku ofensywy styczniowej w 1945 roku na Pomorzu Zachodnim pojawiły się setki tysięcy żołnierzy Armii Czerwonej uczestniczącej w działaniach frontowych, a za nimi jednostki wojsk wewnętrznych NKWD, których oficjalnym zadaniem było zabezpieczenie tyłów armii czynnej. W praktyce oznaczało to zwalczanie wszelkich rzeczywistych i domniemanych „wrogich elementów”.
Wojskowe Sądy Rejonowe zostały utworzone w 1946 r. i były jednym z najbardziej represyjnych narzędzi terroru politycznego w stalinowskiej Polsce.
Nowy, zmierzający do totalitaryzmu system wprowadzany na ziemiach polskich od 1944 r. oparł swoje istnienie m.in. na systemie sądownictwa wojskowego. Korzystając z podległości i dyscypliny wojskowej stworzono wzorowany na radzieckim mechanizm pozwalający na stosowanie bezwzględnych represji pod pozorem prawa.