Stacjonowanie jednostek radzieckich na terenie województwa szczecińskiego

1949 kwiecień 4, Szczecin. – Pismo wojewody szczecińskiego, Włodzimierza Migonia 1 , do Departamentu Politycznego Ministerstwa Administracji Publicznej w sprawie stacjonowania na terenie województwa szczecińskiego jednostek radzieckich

w: Źródła do dziejów Pomorza Zachodniego, tom VI, Szczecin w dokumentach polskiej służby dyplomatycznej 1945-1950, Wstęp, wybór i opracowanie Ryszard Techman, Szczecin 1996, s. 275-277

 

 Na pismo z dnia 23 III 1949 r. Nr II.PP.5/9/pfn/49 komunikuję: na terenie województwa szczecińskiego stacjonuje kilka jednostek wojskowych radzieckich, podległych okupacyjnej grupie wojsk, a mianowicie: radziecka baza przeładunkowa w Szczecinie (d-ca płk Łopuch) i baza radzieckiej Marynarki Wojennej w Świnoujściu (d-ca kmdr Zubkow); prócz tego jednostka wojsk lotnictwa morskiego, podległa bazie Marynarki Wojennej, stacjonuje w okolicach Kołobrzegu.

W przeciwieństwie do Północnej Grupy Wojsk radzieckich, z którą stosunki oraz zajmowanie i dzierżawienie różnych obiektów zostało uregulowane odnośnymi umowami, z grupą okupacyjna uregulowanie tych spraw napotyka na duże trudności, a to z powodu braku odgórnych, ze strony dowództwa radzieckiego, zarządzeń i rozkazów.

W rozmowach poszczególni dowódcy jednostek wojskowych wprawdzie uznają słuszność wysuwanych przez nas postulatów, jednakże zadośćuczynienie naszym zadaniom uzależniają od decyzji władz wyższych w Berlinie, a nawet Moskwie. Bezpośrednie porozumienie się z dowódcami radzieckimi w Berlinie na szczeblu wojewódzkim jest wręcz niemożliwe. Kilkakrotne interwencje w byłym MZO 1 i MSZ nie dały pozytywnych wyników.

W szczegółach sytuacja przedstawia się następująco: dowództwo bazy przeładunkowej (płk Łopuchow) zajmuje w Szczecinie cały szereg obiektów mieszkalnych, gdzie powierzchnia mieszkaniowa nie jest racjonalnie wykorzystywana.

Prócz jednostki wojskowej w Szczecinie znajduje się kilka przedsiębiorstw handlowo-przemysłowych współpracujących z wojskiem, jak: Leningradzkie Biuro Transportu i Handlu Zagranicznego („Lenwniesztrans”), Radzieckie Przedsiębiorstwo Żeglugi na Odrze wraz ze stocznią oraz Handlowa Ajencja Morska (Moragenctwo”). Pobyt wspomnianych przedsiębiorstw nie jest uzgodniony z władzami miejscowej administracji państwowej, nie są uregulowane sprawy należności za świadczenia komunalne, czynsze mieszkaniowe itp.

Ponadto władze radzieckie zajmują w Szczecinie cały szereg obiektów (157), w których mieszkają Niemcy zatrudnieni u nich. Obiekty te nie są należycie wykorzystane i zabezpieczone, wskutek czego niszczeją a stan taki w dużej mierze udaremnia racjonalne zagospodarowanie miasta.
Podobna sytuacja występuje w Świnoujściu. Dowództwo Marynarki Wojennej zajmuje prawie połowę miasta, które odgrodzone jest od części zamieszkanej przez ludność polską drutem kolczastym. Podobnie jak w Szczecinie, tak i [w] Świnoujściu powierzchnia mieszkaniowa nie jest należycie wykorzystana, dużo domów jest niezamieszkałych i nie zabezpieczonych.

Komunikacja z miastem Świnoujściem położonym na zachodnim brzegu Świny odbywa się za pomocą promu, kursującego między miastem a przedmieściem Warszów. Prom ten dotychczas znajduje się w rozporządzeniu wojskowych władz radzieckich (baza Marynarki Wojennej) i obsługiwana jest przez Niemców. Pertraktacje prowadzone od 1946 r., a zdążające do przejecia od władz radzieckich promów oraz postawienia komunikacji na należytym poziomie, nie dały dodatnich wyników, a to ze względu na stanowisko zajęte przez d-cę bazy Marynarki Wojennej kmdr. Zubkowa. Na terenie Świnoujścia znajduje się kilka promów, a mianowicie: jeden prom uruchomiony przez bazę Marynarki Wojennej radzieckiej, jeden zepsuty, poruszany za pomocą holownika, a kursujący przygodnie oraz jeden zatopiony w basenie portowym (rzekomo w dobrym stanie).

Komandor Zubkow oświadczył, że kursujące obecnie promy są ujęte w ewidencję Marynarki Wojennej, jako jednostki pomocnicze, zaś prom zatopiony objęty jest planem wydobycia jako zdobycz wojenna, oraz że przekazanie tych promów uzależnione jest od decyzji d[owó]dziwa Marynarki Wojennej w Leningradzie względnie w Moskwie.

Stanowisko kmdr. Zubkowa nie jest zgodne z obowiązującymi umowami, zawartymi pomiędzy rządem ZSRR a rządem RP i tak: zgodnie z umową zawartą dnia 29 października 1945 r. między Ministerstwem Marynarki Wojennej ZSRR, regulującą sprawę podziału statków w polskich portach – wszystkie zatopione i wydobyte statki rybackie i portowe jednostki pływające (holowniki portowe, barki, tabor pogłębiarski itp.) przechodzą na własność RP.powyższego wynika, że w tym konkretnym wypadku, promy w Świnoujściu winny być przekazane władzom polskim.

Ponieważ wyżej przedstawione, tylko w bardzo ogólnym naświetleniu, sprawy nie dadzą się załatwić na konferencji, wnoszę o wyjednanie w d[wódz]twie okupacyjnej wojsk wyznaczenia, podobnie jak to uczyniła Północna Grupa [Wojsk], wyższego oficera z pełnomocnictwami, który by wspólnie z czynnikami miejscowej administracji państwowej rozpatrzył i uzgodnił wszystkie sporne sprawy.

 

 

1 Włodzimierz Migoń (1911-1987), wojewoda szczeciński (1949-1950), przewodniczący Prezydium WRN w poznaniu (1950-1953) i Lublinie, pracownik Prezydium rady Ministrów i sekretarz Kancelarii Rady państwa, w latach 1957-1972 z kolei: przewodniczący Prezydium WRN w Szczecinie (1957-1962), ambasador w Republice Ludowej Gwinei i ekspert MSZ.

2 Ministerstwo Ziem Odzyskanych zostało zlikwidowane na mocy ustawy z 111949 r. „O scalaniu zarządu ziem odzyskanych z ogólna administracją państwową” (Dz U RP 1949, nr 4, poz. 22)