Informacja dotycząca sytuacji w kraju z dnia 23 stycznia 1971 r.

Informacja dotycząca aktualnej sytuacji w kraju [z dnia 23 stycznia 1971 r.]

w: Grudzień 1970 w dokumentach MSW. Wybór, wstęp i opracowanie J. Eisler, Warszawa 2000, s. 126-129

Warszawa, dnia 23 stycznia 1971 r.

MINISTERSTWO

SPRAW WEWNĘTRZNYCH

GABINET MINISTRA

Tajne

Egz[emplarz] nr 75

 

INFORMACJA

dot[ycząca] aktualnej sytuacji w kraju

 

W dniu 22 bm. w Szczecinie najpoważniejsza sytuacja wytworzyła się w Stoczni im. Warskiego.czasie przerwy śniadaniowej około godz. 10.00 grupa robotników wydziału rurowni licząca początkowo około 400-500 osób udała się pod bramę stoczni. Część robotników wyszła poza bramę na plac pod dyrekcję stoczni, żądając wystąpienia dyrektora na­czelnego. Wysunięto wobec niego postulaty:

- przeniesienia z wydziału rurowni obecnego i byłego sekretarza OOP PZPR oraz przewodniczącego oddziałowej organizacji związkowej,

- ogłoszenie w prasie i radiu oraz tv szczecińskiej, że zobowiązanie podjęte w dniu 19 bm. przez wydział W-4 - podjęła tylko grupa pracow­ników, którzy nie mogą występować w imieniu całego wydziału.

Po wystąpieniu dyrektora stoczni - zebrani powrócili na teren zakła­du, gdzie zaczęli nawoływać do przerwania pracy na wszystkich wydzia­łach. Najbardziej aktywni byli młodzi stażem pracownicy, którzy groźbą i szantażem zmuszali innych do opuszczania stanowisk pracy.

Około godz. 14.50 w stoczni ogłoszono przez radiowęzeł strajk oku­pacyjny i zakazano opuszczać zakład przez załogę. Bramy wejściowe na teren stoczni zostały obsadzone przez straż porządkową, która niejedno­krotnie używała siły w stosunku do usiłujących opuścić zakład. Zanoto­wano fakty bójek pomiędzy poszczególnymi grupami pracowników przy użyciu kamieni i łomów. Spowodowane one były brakiem jednomyślno­ści wśród załogi w sprawie strajku.

Wydziały stoczni dokonały wyboru przedstawicieli, którzy wyłonili 30-osobowy komitet strajkowy. Komitet sformułował następujące żądania;

- dokonania wyborów wszystkich organizacji partyjnych i społecz­nych stoczni do godz. 12.00 dnia 23 bm.,

- poprawy stopy życiowej w oparciu o postulaty stoczniowców z 19 grudnia 1970 r.,

- przyjazdusekretarza KC PZPR tow. Gierka.

W Stoczni Remontowej „Gryfia” ranna zmiana pracowała tylko kilka godzin, natomiast część II zmiany przystąpiła do pracy dopiero około godziny 17.00 (300 osób). Postulaty załogi „Gryfii” - podobnie jak w dniu 21 bm. - dotyczyły przyznania żądanej podwyżki stawek płaco­wych i przybycia w tym celu przedstawicieli kompetentnych władz.

W Stoczni Remontowej „Parnica”, podobnie jak w „Gryfii”, ranna zmiana nie podjęła w dniu wczorajszym pracy, czekając na zapowiedzia­ne spotkanie z przedstawicielami dyrekcji zjednoczenia. Ponieważ wyja­śnienia przybyłego do stoczni naczelnego dyrektora zjednoczenia tow. Majewskiego uznano za niewystarczające - proklamowano strajk okupacyjny do czasu spełnienia żądań (analogicznych jak w przypadku „Gry­fii”).godzinach popołudniowychzmiana opuściła teren zakładu, a około 100 osób II zmiany podjęło pracę.

W warsztatach centralnych MPK w Szczecinie zatrudniających około 150 osób ranna zmiana nie przystąpiła do pracy, wysuwając postulaty zrównania ich zarobków - z pracownikami ruchu MPK. Również II zmiana nie podjęła pracy. Na zlecenie kierownictwa załoga udała się do domów. Warsztaty zamierzają kontynuować przerwę w pracy do godz. 16.00 dnia 23 bm., do czasu spotkania z przedstawicielami Ministerstwa Gospodar­ki Komunalnej.

W Fabryce Maszyn Budowlanych „Famabud” około godz. 12.00 za­łoga odstąpiła od pracy. O godz. 14.00 pierwsza zmiana udała się do do­mów, a w zakładzie pozostał jedynie aktyw rady robotniczej prowadzący rozmowy z przedstawicielami zjednoczenia.

Krótkotrwałą przerwę w pracy zanotowano również w dniu wczoraj­szym w Fabryce Mechanizmów Samochodowych „Polmo” w Szczecinie. Należy odnotować, że w dniu wczorajszym stocznie ,,Gryfia” i „Parnica” wyłoniły delegacje, które udały się do Gdańska i Gdyni celem zapozna­nia się z sytuacją i ze stawkami płacowymi w stoczniach.

W dniu 22 bm. nastąpiły przerwy w pracy w niektórych zakładach Gdańska, Gdyni i Stargardu[1] Gdańskiego:

- w ZNTK w Gdańsku o godz. 3.30 ponownie przerwał pracę wydział wagonowy W-10 (400 osób). Przerwa trwała do godz. 13.00. Ponadto w zakładach tych nie pracowały wydziały: usługowy (200 osób) w godz. 6.30-13.00 i mechaniczny (10 osób) w godz. 1.00-11.00, Robotnicy tych wydziałów żądali odpowiedzi na ich postulaty wysunięte w poprzednim okresie. Do pracy przystąpili po przemówieniu dyrektora zakładu;

- w Gdańskich Zakładach Elektronicznych „Unimor” w zakładzie nr 3 w godz. od 7.00-9.00 nie pracowała załogazmiany (około 800 ro­botników). Bezpośrednim powodem przerwy było żądanie powrotu na stanowisko naczelnego dyrektora tow. Łacwika.godz. 13.00-14.30 od­było się zebranie pod przewodnictwem rady zakładowej, w którym uczestniczyło ponad 900 pracowników. Spowodowało to ponowną przerwę w produkcji. Na uspokojenie sytuacji wpłynęło wystąpienie dyrektora zjednoczenia tow. Jaskólskiego, który podał do wiadomości o anulowa­niu decyzji w sprawie odwołania ze stanowiska dyrektora tow. Łacwika.

W Zarządzie Portu Gdynia do zakłóceń w produkcji i przerw w pracy doszło w rejonach l, 2, 3 i 4. Wpłynęło na to spotkanie robotników z kierownictwem administracyjnym, partyjnym i związkowym Zarządu Portu. Spotkanie to przebiegało w atmosferze napiętej, a wypowiedzi [i] postulaty robotników dotyczyły szeregu spraw politycznych i formuło­wane były w ostrym tonie (brak pełnej informacji na ten temat).

W Stargardzkich[2] Zakładach Obuwia w godzinach rannych przerwa­ła pracę na 30 minutzmiana (około 1300 pracowników). Po uzgodnie­niu, że dyrektor zakładu spotka się z 40-osobową delegacją - praca zo­stała wznowiona.

W pozostałych zakładach pracy na terenie Trójmiasta i woj. gdańskie­go nie notowano przerw w produkcji.

Ponadto w dniu 22 bm. miały miejsce przerwy w pracy: w Dąbrow­skich Zakładach Naprawczych Przemysłu Węglowego w Dąbrowie Gór­niczej około 300 pracowników na tle żądań ekonomicznych przerwało pracę na okres 2 godzin i w Zakładach „Hydrostar” w Prabutach (woj. olsztyńskie) 150 robotnikówzmiany od godz. 10.00-12.00 nie praco­wało na znak solidarności ze stoczniowcami gdańskimi („Hydrostar” ko­operuje ze Stocznią Gdańską).

Żądania i postulaty pracownicze wysuwane w różnych formach, a dot[yczące] głównie spraw socjalno-bytowych, zanotowano w następu­jących zakładach pracy: w Zakładach Przemysłu Dziewiarskiego w Ło­dzi, w Żyrardowskich Zakładach Przemysłu Lniarskiego, w Zakładach „Wifama” w Łodzi, w Słupskiej Fabryce Sprzętu Okrętowego, Wytwór­ni Sprzętu Komunikacyjnego w Krakowie, Zakładach Zbożowo-Młynarskich w Krakowie, Zakładach Przemysłu Gumowego „Stomil” w Wol­bromiu, Olkuskiej Fabryce Naczyń Emaliowanych, Hucie Szkła Walco­wanego w Jaroszewcu (pow. Olkusz), Sulęcińskiej Fabryce Sprzętu Rolniczego (woj. zielonogórskie), Zakładach Przemysłu Bawełnianego w Ża­rach, Zakładach Sprzętu Mechanicznego w Chełmnie, Zakładach „Ela­na” w Toruniu, Zakładach Włókien Sztucznych „Celwiskoza” we Wro­cławiu, Fabryce Wagonów „Pafawag” we Wrocławiu, Zakładach Prze­mysłu Bawełnianego „Boruta” w Zgierzu, Pabianickich Zakładach Prze­mysłu Bawełnianego im. Rewolucji 1905 r., Hucie „Zawiercie” i w Hu­cie im. Bieruta w Częstochowie.

 

* * *

 

W dniu wczorajszym ujawniono 3 anonimy pogróżkowe, kierowane na adresy członków partii i działaczy administracyjnych, 4 ulotki wyra­żające solidarność z Wybrzeżem, 5 napisów o treści antypartyjnej (stacja PKP Kielce) oraz kolportaż różnych paszkwilów o wrogiej treści (w woj[ewództwach] warszawskim, olsztyńskim i Włocławku). Ponadto Służ­ba Bezpieczeństwa w Lublinie przejęła 15 dokumentów inspirujących do wystąpień na znak solidarności ze stoczniowcami Wybrzeża.

 

Źródło: BEiA UOP, SPIS 154/14.

 


[1] Błąd: powinno być Starogardu.

[2] Błąd: powinno być Starogardzkich.