W piątek 11 maja zaczęła się operacja przenosin pomnika Anioła Wolności. Pomnik stanie kilkadziesiąt metrów dalej, niedaleko bramy wjazdowej na plac budowy, na którym powstaje Centrum Dialogu Przełomy. Podczas uroczystości, związanych z rocznicą podpisania Porozumień Sierpniowych 30 sierpnia 1980 r., czy rocznicą tragedii Grudnia 70 17 grudnia, będzie można składać pod pomnikiem kwiaty.

Do przeniesienia Anioła zostały sprowadzone dwa specjalistyczne dźwigi. Operacja zaczęła się we wczesnych godzinach rannych, a jej zakończenie planowano na ok. 3 nad ranem w sobotę 12 maja.

Od dziś, wszyscy zainteresowani budową Centrum Dialogu Przełomy, będą mogli śledzić na naszej stronie powstawanie budynku. Dzięki kamerze firmy Adam Serwis, umieszczonej na budynku "Kuriera Szczecińskiego", o dowolnej porze dnia i nocy można oglądać plac, na którym powstaje pawilon Centrum. Na specjalnie przygotowanej podstronie można przeczytać o historii pl. Solidarności, o pomysłach architektonicznych młodych szczecińskich architektów zainspirowanych tą przestrzenią i wreszcie o tym, jak opisali projekt pracownicy KWK Promes z Katowic, firmy,  której leader - Robert Konieczny (sylwetka na stronie) - jest autorem realizowane projektu Centrum Dialogu Przełomy.

Więcej o samej inwestycji na stronie głównej Muzeum Narodowego.

Wydalenie z Białorusi polskiego ambasadora i ogłoszenie, że Polska jest jednym z głównych w Unii Europejskiej przeciwników białoruskiego reżimu, to ostatnie pomysły prezydenta Aleksandra Łukaszenki. Ze strony Polski echem w świecie odbiły się dwa gesty: sejmowa uchwała potępiająca stosowane na Białorusi represje, wzywająca do zwolnienia więźniów politycznych, a także poparcie kandydatury opozycjonisty Alasia Bialackiego do Pokojowej Nagrody Nobla.

W tej atmosferze odbyły się w Szczecinie spotkania "Cena wolności – lekcje demokracji", prowadzone przez studentów relegowanych z białoruskich uczelni, którzy dziś studiują w Polsce. Już po raz drugi pomysł takich spotkań realizuje Urząd Marszałkowski Województwa Zachodniopomorskiego, w ramach projektu Centrum Dialogu Przełomy.  Partnerem projektu jest „Solidarność” US.

Już po raz drugi, Urząd Marszałkowski, w ramach projektu Centrum Dialogu Przełomy, organizuje spotkania pod hasłem – "Cena wolności – lekcje demokracji". Gośćmi spotkań, przeznaczonych dla młodzieży szkół ponadgimnazjalnych Szczecina i regionu, są przedstawiciele młodej opozycji białoruskiej.

W 2011 r. na zaproszenie organizatorów przyjechał Franak Wiaczorak, jeden z liderów młodzieżowej opozycji białoruskiej. W projekcie wzięła udział młodzież ze szczecińskich liceów ogólnokształcących nr I, II, V, VII i IX, a także  z LO nr I w Stargardzie Szczecińskim. O wolności i jej braku dziś rozmawiali też z białoruskim opozycjonistą studenci Uniwersytetu Szczecińskiego oraz  Wyższej Szkoły Zawodowej w Gorzowie Wielkopolskim.

Archiwum Państwowe w Szczecinie udostęniło nam elektroniczną wersję wystawy nt. wywiadu Armii Krajowej na Pomorzu Zachodnim w okresie II wojny światowej. Wystawa była prezentowana w Szczecinie i Mięzyzdrojach, a w ciągu najbliższych tygodni trafi do ośrodków kultury i szkół w różnych miejscowościach województwa Zachodniopomorskiego.

Armia Krajowa była największą strukturą konspiracyjną działającą w czasie drugiej wojny światowej w państwach okupowanej przez Niemcy Europy. Jednym z elementów jej aktywności była szeroko pojęta działalność wywiadowcza, którą bezpośrednio prowadził, wchodzący w skład KG AK, Oddział II Informacyjno-Wywiadowczy.

Jednostką, która odpowiadała za zdobywanie informacji na "kierunku zachodnim", była Ekspozytura "Lombard". Do niej spływały informacje zdobywane przez działające na terenie Pomorza komórki Bałtyk 1, 2, 3, m.in. o ośrodku badawczym i fabryce broni rakietowej w Peenemünde, zakładach benzyny syntetycznej w Policach, fabrykach produkujących samoloty Focke-Wulf oraz stoczniach remontujących niemieckie okręty wojenne.

Jednym z najbardziej znanych pracowników Oddziału II był Kazimierz Leski ps. "Bradl", który w wojnie obronnej 1939 r. był pilotem 1 pułku lotniczego, a następnie włączył się w działalność konspiracyjną ZWZ i II Oddziału KG AK. Od stycznia 1942 r. był kierownikiem Referatu 997. W przebraniu niemieckiego generała wojsk technicznych von Hellmana oraz gen. Karla Leopolda Jansena podróżował po Niemczech i Francji, zdobywając m.in. plany fragmentu umocnień Wału Atlantyckiego. W czasie Powstania Warszawskiego dowodził kompanią w Batalionie "Miłosz". Był m.in. szefem sztabu Obszaru Zachodniego AK, a następnie Delegatury Sił Zbrojnych na Kraj. Po wojnie podjął pracę w Stoczni Gdańskiej, jednocześnie kontynuując działalność konspiracyjną, za co w procesie I Komendy WIN skazano go na 12 lat więzienia. Od 1989 r. pełnił funkcję prezesa Związku Powstańców Warszawskich. Odznaczony został m.in. Krzyżem Srebrnym Orderu Wojennego Virtuti Militari i trzykrotnie Krzyżem Walecznych. Zmarł w Warszawie, w 2000 r.

Wszystkie materiały prezentowane w ramach tej wystawy pochodzą z zasobu Archiwum Akt Nowych w Warszawie, które zgromadziło ponad 220 tys. dokumentów Polskiego Państwa Podziemnego z lat 1939–1945 stanowiących część polskiego dziedzictwa narodowego.

Oprac. Mariusz Olczak (Archiwum Akt Nowych w Warszawie)

Więcej w galerii...

Zaproponowany poniżej projekt scenariusza ekspozycji jest wynikiem szerokiej, kilkuletniej dyskusji o kształcie Centrum Dialogu Przełomy (dalej CDP). Punktem wyjścia do dyskusji była koncepcja przedstawiona przez Agnieszkę Kuchcińską-Kurcz ("Muzeum Przełomów" - czerwiec 2005, "Centrum Dialogu Przełomy" - grudzień 2007, "Centrum Dialogu Przełomy" - grudzień 2008) wzbogacona o wnioski, jakie padały podczas debat publicznych, toczonych nad koncepcją.

Tworząc projekt korzystaliśmy również z opracowania przygotowanego przez Małgorzatę Machałek z Muzeum Narodowego w Szczecinie ("Scenariusz ekspozycji Centrum Dialogu Przełomy" - luty 2011), które zawierało w sobie część rozwiązań, zaproponowanych przez Zespół ds. wyboru i opracowania bloków tematycznych CDP¹ ("Projekt scenariusza Centrum Dialogu Przełomy" – październik 2010), złożony z osób powołanych przez Marszałka Województwa Zachodniopomorskiego oraz  niektóre propozycje firmy MAKSA ("Centrum Dialogu Przełomy Szczecin. Koncepcja ekspozycji" - wrzesień 2010).

Około setka aktorów - Grupa Rekonstrukcji Historycznej MO ze Szczecina, w roli plutonu szturmowego ZOMO, Grupa Rekonstrukcyjna Igora Górewicza, w roli żołnierzy 12 Dywizji Zmechanizowanej, uczniowie Technikum Budowy Okrętów oraz Liceum nr 13 jak również studenci Uniwersytetu Szczecińskiego oraz ochotnicy w roli stoczniowców - wzięła udział w widowisku historycznym przypominającym pacyfikację Stoczni Szczecińskiej im. A. Warskiego w Szczecinie w nocy z 14 na 15 grudnia 1981 r. W widowisku udział wzięli także kolekcjonerzy pojazdów historycznych ze Szczecina, Nowogardu, Lipian oraz Stowarzyszenie Miłośników Dawnej Motoryzacji z Kołobrzegu, policjanci z KMP w Szczecinie w roli kierowców polewaczki.  

Inscenizacja, która była punktem kulminacyjnym obchodów 30. rocznicy wprowadzenia stanu wojennego, odbyła się w sobotę, 10 grudnia. Pod bramę główną Stoczni Szczecińskiej przyszło około 2 tys. szczecinian. Głównym organizatorem wydarzenia był Urząd Marszałkowski w ramach projektu Centrum Dialogu Przełomy, a współorganizatorami Urząd Miasta Szczecin i IPN.

Zdjęcia z inscenizacji (autor: Wojciech Król)

13 grudnia br. mija 30. rocznica wprowadzenia stanu wojennego w Polsce. Był to czas szczególny, w którym wydawało się, że szanse na zmiany są niewielkie, albo żadne. Trudne lata, które nastąpiły potem pokazały jednak, że ludzie nie utracili nadziei na lepsze życie, o które w Sierpniu ’80 r. upomniała się „Solidarność”. W sierpniu 1988 r. w szczecińskim porcie i innych zakładach miasta, a potem w innych ośrodkach wybuchły strajki, po których doszło do obrad okrągłego stołu, wyborów do Sejmu kontaktowego, a w rezultacie do zmian ustrojowych. 

Przypominając najważniejsze momenty z historii miasta, regionu i kraju, pokazujemy momenty nie tylko radosne, ale też i trudne. Dlatego w tym roku Urząd Marszałkowski, w ramach projektu Centrum Dialogu Przełomy, zainicjował obchody tej rocznicy. Ich punktem kulminacyjnym będzie inscenizacja jednego z najbardziej dramatycznych szczecińskich wydarzeń, pacyfikacji stoczni szczecińskiej im. Adolfa Warskiego, która miała miejsce w nocy z 14 na 15 grudnia 1981 r.

Projekt edukacyjny "Szczecińska droga do wolności - przewodnik po miejscach pamięci" zealizowany przez uczniów Gimnazjum nr 14 w Szczecinie w roku szkolnym 2010/2011 pod kierunkiem nauczycielki historii pani Sylwii Klik.

Wystawa "Polskie drogi na Pomorze Zachodnie po II wojnie światowej" przygotowana we współpracy pomiędzy Muzeum Narodowym w Szczecinie oraz Archiwum Państwowym w Szczecinie

Szczecin, czerwiec 2011

Zapraszamy do obejrzenia wystawy w naszym portalu